Liefhebbers,

Het hart van Parijs, waar de stad ooit als Lutetia is ontstaan, wordt gevormd door het Île de la cité, het eiland waaromheen de Seine zich in 2 takken splitst. Het is een van de drukst bezochte plekken van Parijs, niet in het minst vanwege de Notre Dame, die op dit eiland werd gebouwd. De kathedraal die iedereen bezoekt, en waarvoor tegenwoordig de nodige wachtrijen staan, om zelfs maar gewoon binnen te kunnen.

Maar die beroemde kathedraal laten we voor wat hij is, ik neem jullie mee naar een veel minder bekend, maar eigenlijk veel fraaiere creatie uit de gotische bouw-era. Gelegen op een steenworp van de kathedraal, gaat vrijwel iedereen hier toch aan voorbij. Ten onrechte, zo wil ik jullie laten zien.

De Sainte Chapelle, heilige kapel, als hofkapel gebouwd in de jaren ’40 van de dertiende eeuw, en onderdeel uitmakend van het koninklijk paleis. Het is een juweel van gotische bouwkunst, waarin een aantal essentiële kenmerken van deze bouwstijl tot volle wasdom is gekomen.

De kapel is in relatief korte tijd gebouwd, slechts een paar jaar in plaats van de meer gebruikelijke paar decennia, of zelfs paar eeuwen. Deze snelle bouwtijd was noodzakelijk omdat de kapel eigenlijk als een groot schrijn voor één van de belangrijkste relikwieën van het Christendom gebouwd werd. De Franse Koning, de zelfs heilig verkaarde Lodewijk IX, had van de keizer van toen nog Byzantium de originele doornenkroon mogen kopen. Die welke een hoofdrol speelt in de geseling van Jezus voorafgaand aan zijn kruisiging. Zo’n belangrijke bijna essentiële relikwie verdiende natuurlijk een passend onderkomen, die Lodewijk liet bouwen in zijn eigen paleis

De kapel bestaat uit een beneden- en een bovenkapel, de eerste voor het werkvolk van het paleis (niet te verwarren met de gewone man uit de straat!) en de tweede voor het hof, met uiteraard een eigen loge voor de koning, direct bereikbaar uit zijn eigen prive vertrekken.

De benedenkapel lijkt meer op een crypte. In tegenstelling tot wat in de Gotiek gebruikelijk was, is deze kapel ongeveer net zo hoog als breed en bovendien ook behoorlijk duister. Hier ervaar je niet wat het gebouw nu zo bijzonder maakt.

Echter, neem je het wenteltrapje dat in de entreemuur verstopt zit, draai met de tredes mee, en je komt in de bovenkapel. ’t Is een wat vreemde entree voor zo’n belangrijke kapel, maar dat trapje is natuurlijk nooit bedoeld geweest om grote aantallen mensen naar boven te leiden, er heerste een strikte scheiding tussen het Hof en het werkvolk, maar de officiële toegang door de grote deuren is voor toeristen niet toegankelijk.

Het effect wanneer je boven komt is indrukwekkend. Vanuit het schemerduister van de benedenkapel, kom je in de door het Lux Divina, het Goddelijk Licht, overspoelde bovenkapel, waarin muren volstrekt afwezig lijken te zijn, behalve tot een meter of 3 hoog. Alles daarboven lijkt volledig van glas te zijn, het gewelf zwevend, bijna als door toverij in de lucht gehouden, wat nog versterkt wordt door het sterrenplafond.

img_75091

Zo is Gotiek bedoeld geweest: een grote hoge ruimte, volledig verlicht door honderdduizenden stukjes gekleurd glas die zorgvuldig zijn beschilderd en gebrand en daarna in een stukje lood gevat om zo een Bijbel in kleur te vormen. Een bijbelkenner, kan deze vensters lezen als een stripboek. Weliswaar zal in deze kapel het gehalte geletterden redelijk hoog hebben gelegen, maar de gewone man die in de Gotische kathedralen binnentrad kon geen letter lezen, maar begreep de beeldtaal daarom des te beter.

Een andere opvallende karakteristiek van deze kapel is de volledige kleuring van het interieur, inclusief alle ornamenten. Deels door schilderwerk, deels ook door emaillewerk. Met name in de bovenkapel sluit dit laatste met zijn sprankelende lichtval voor een fantastische aansluiting op de kleurenpracht van de vensters. Hoewel wij soms geneigd zijn om deze kleuren toe te schrijven aan een overenthousiaste schilder ergens uit de 20e eeuw, is deze authentiek voor het Middeleeuwse interieur. Zelfs het exterieur van veel kathedralen en kerken is zo beschilderd geweest, maar vrijwel volledig verloren gegaan door weersinvloeden en vervolgens verdwenen uit het collectieve geheugen.

img_7492

Tenslotte springt op veel plaatsen een opvallend detail in het oog: her en der in en op het gebouw vind je de doornenkroon als ornament terug. Bijvoorbeeld op het baldakijn achter in de bovenkapel, maar dat is niet meer dan logisch omdat het origineel daar opgesteld is geweest. Ook buiten op 2 sierspitsen vindt je de kroon terug, als het ware over het stenen object geschoven door een hand uit de hemel. Zo verkondigt gebouw overal welk bijzondere object hier is (was) opgeslagen.

Hoe bijzonder dat object was, blijkt uit 2 bedragen, die zijn overgeleverd. Niet om te rekenen naar huidige bedragen, maar de verhouding spreekt boekdelen: de bouw van de kapel zou 45.000 pond hebben gekost. De aanschaf van de doornenkroon 135.000! Dat riekt naar een astronomische waarde.

Maar wat heeft het een fabuleus staaltje gotiek opgeleverd!

2 antwoorden
  1. Ellemiek
    Ellemiek zegt:

    De Sainte Chapelle… Toen ik er voor het eerst kwam, werd ik verliefd op het licht en de sfeer in de kapel boven. Leuk om er nu meer over te lezen, kijkend door de ogen van een gepassioneerd architect. Dank Robert 🙂

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Laat een reactie achter op mvanloo Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.